نام‌گذاری سال‌ها، گدشته از فضای رسانه‌ای و تبلیغی كه پیرامون آن پدید می‌آید- و البته در شش‌ماه نخست سال رنگ و بوی آن بیشتر است- اكنون یك راهبرد اساسی برای تغییر و اصلاح فرهنگ عمومی جامعه‌ در جمهوری اسلامی ایران به‌ شمار می‌رود. نگاهی به جدول نام‌ سال‌های گوناگون شمسی در دهه‌ی گذشته نشان می‌دهد كه این نام‌گذاری‌ها بیشتر با هدف ایجاد حركت در بدنه و رأس هرم جامعه به سوی پذیرش و نهادینه‌سازی الگوهای اخلاق اسلامی و اخلاق عمومی صورت می‌گیرد.

 

در جمهوری اسلامی ایران این نام‌گذاری از طرف عالی‌ترین جایگاه سیاسی، یعنی مقام رهبری، صورت می‌گیرد. از نظر حقوقی این جایگاه بالاتر و فارغ از سلیقه‌ها و اختلاف‌ نظرهای فكری و سیاسی تعریف می‌شود و بنا بر ماهیت و وظایف رهبری، بیشترین رابطه را با عموم مردم دارد. از سوی دیگر در زمانه‌ی ما، شخصیت حقیقی رهبر یعنی آیت‌الله خامنه‌ای و نگاه فرهنگی ویژه‌ی ایشان كه بارها از سوی دوست و دشمن به آن اذعان شده است، اهمیت و تأثیر این راهبرد (نام‌گذاری سال‌) را بیشتر می‌كند.

در این حال به نظر می‌رسد سال 1389 كه «همت مضاعف و كار مضاعف» نام گرفته، از جهات خاصی نسبت به سال‌های گذشته متفاوت است. امكان مشاهده‌ی عینی تحقق یا عدم تحقق این شعار در رفتار مردم و حاكمان و به‌طور ویژه در رفتار عالی‌ترین مقام كشوری كه نام‌گذاری سال‌ها نیز ابتكار عمل ایشان است، شاید مهم‌ترین وجه تفاوت نام امسال با دیگر سال‌ها باشد. اگرچه جلوه‌های حركت به‌سوی اصلاح الگوی مصرف در سال 1388 نیز می‌توانست از جهاتی كاملاً ملموس باشد، اما نشانه‌های آن در رفتار رهبر انقلاب- آن اندازه كه پوشش خبری و رسانه‌ای می‌یابد- چندان قابل پیگیری نبود.

نگاهی به تراكم برنامه‌های كاری رهبر انقلاب در روزهای نخستین سال نو- گذشته از حجم انبوه كارها و برنامه‌هایی كه به‌طور مداوم یا موردی اما غیررسمی و غیرعلنی انجام می‌شوند و پوشش رسانه‌ای نمی‌یابند- به‌خوبی نشان می‌دهد كه ایشان تحقق عینی این شعار را سرلوحه‌ی برنامه‌ها و كارهای خود قرار داده‌اند.

البته نگاهی به برنامه‌های رسمی و علنی رهبری در طول یك ‌سال، به‌خوبی نشان می‌دهد كه ایشان حجم انبوهی از دیدارها، بازدیدها، سخنرانی‌ها و احیاناً كارهای اجرایی فراوانی را در برنامه‌ی خود دارند، اما با صرف ‌نظر از پیام نوروزی، مقایسه‌ی برنامه‌های رسمی ایشان در بیست و چند روز ابتدایی سال 1389 با همین روزها در ده ‌سال گذشته، به‌روشنی بیانگر تحقق شعار همت مضاعف و كار مضاعف در رفتار ایشان است:

چنان‌كه آشكار است، بخش مهمی از برنامه‌های فوق را بازدید‌ و سفر به دو منطقه‌ی دور از پایتخت، یعنی خراسان رضوی در شمال شرق و سپس مناطق عملیاتی جنوب غرب كشور تشكیل می‌دهد. این ‌همه در حالی است كه رهبر انقلاب وارد هشتمین دهه از عمر خویش نیز شده‌اند.
«الناسُ علی دين ملوكهم»[1] و «الناس بأمرائهم اشبه منهم بآبائهم»[2] «مردم بر آئین حكومت‌گرانشان هستند» و «مردم به حاكمانشان بیشتر شبیه‌اند تا به پدرانشان.» بنا بر این دو قاعده‌ی اجتماعی، در سال 1389 مردم ایران الگوی بسیارخوب و كاملاً ملموسی جهت تحقق بخشیدن به نام و شعار سال نو در پیش رو دارند. شاید بتوان گفت این اولین‌بار است كه همه‌ی مردم می‌توانند به‌راحتی و با رصد اخبار دیدارها و برنامه‌های رسمی رهبری، تحقق عینی شعار و نام سال را در زندگی و كار آغازگر این حركت بنگرند و از آن الگو بگیرند.

از سوی دیگر تحقق‌بخشی به شعار همت مضاعف و كار مضاعف، نمی‌توانست بدون در نظر گرفتن یك آسیب مهم و عمده بر سر راه گسترش و تعمیق فرهنگ كار مستمر و مؤثر در كشور همراه باشد. این آسیب چیزی نبود جز تعطیلات فراوان و بی‌مورد آغاز سال نو در ایران. از این رو رهبر انقلاب با زود پایان بخشیدن به تعطیلات نوروزی و شروع برنامه‌ و كار جدی، آن‌هم با گستردگی و حجمی بیشتر از همیشه، در سال جدید الگوی خوبی را برای مسئولان و مردمان جمهوری اسلامی ترسیم نمودند. این حركت حتی می‌تواند نشانه و چراغ سبزی برای مجلس و دیگر نهادهای تصمیم‌گیرنده تلقی شود كه از تعطیلاتی كه حتی دامنه‌ای بیشتر از تقویم‌های رسمی یافته است، بكاهند.

این گمان و برداشت از رفتار رهبری، به‌خصوص با یادآوری سخنان مهم ایشان در نخستین نماز جمعه‌ی سال 1381 و تذكر جدی به مسئولان و دست‌اندركاران درباره‌‌ی لزوم كاهش تعطیلات و جدی گرفتن كارها، نزدیك‌تر به واقع می‌نماید: «اين تعطيلات طولانى و بى‏دليل، هيچ منطق عقلايى ندارد. وضع خوبى نيست كه اول سال، روزهاى متوالى -گاهى دو هفته و گاهى بيشتر- همه‌ی چرخ‌هاى فعاليت در كشور از حركت بيفتد. خلاف مقررات هم هست. طبق مقررات تعطيلی‌ها محدود است. ما در ايام سال، تعطيلى زياد داريم كه اين به زيان كشور است. در بعضى از كشورهاى دنيا، طبق فهرستى كه مشاهده مى‏كردم، همه‌ی تعطيلات رسمى در طول سال از پنج شش روز تجاوز نمى‏كند. لكن ما تعطيلی‌هايمان بسيار زياد است. علاوه بر آن هم عده‏اى با بى‏توجهى و بى‏اعتنايى خود به كار، علم، تحصيل و به اشتغالات روزمره‌ی زندگى و كارهاى ادارى و سازندگى، بر اين تعطيلات اضافه هم مى‏كنند؛ آن‏ هم در آغاز سال. بالاخره در اول سال، اول يك دوره‌ی جديد مالى و كارى است. توصيه‌ی مؤكد بنده اين است كه هم مسئولين و هم آحاد مردم عزيزمان تصميم بگيرند اين تعطيلات را كم كنند. اين‌همه تعطيلات پى‏درپى، زيان‌هايى به بار مى‏آورد كه هرچند در اول كار محسوس نيست، لكن نتايج آن براى همه زيان‌بار است.» (خطبه‌های نماز جمعه تهران؛ 17 فروردین 1381)

نوشته شده توسط مصطفی غفاری  | لینک ثابت |

منوی اصلی

پیوندهای روزانه

آرشیو مطالب

آرشیو موضوعی

پیوندها